سکس روانشناس که در سطح بینالمللی با عنوان سکستراپیست (Sex Therapist) شناخته میشود، یک متخصص سلامت روان است که به افراد، زوجین و خانوادهها در حل و فصل طیف گستردهای از مشکلات و چالشهای مرتبط با مسائل جنسی میپردازد. روانشناسی جنسی فراتر از بررسی مکانیک رابطه جنسی است؛ این حوزه به احساسات، نگرشها، باورهای فرهنگی، الگوهای ارتباطی و عوامل روانی میپردازد که لذت، صمیمیت و عملکرد جنسی فرد را تحت تأثیر قرار میدهند. هدف نهایی یک سکستراپیست، کمک به مراجعین برای دستیابی به یک زندگی جنسی آگاهانه، سالم و کاملاً رضایتبخش است.
حیطه کاری و خدمات تخصصی یک سکس روانشناس
حیطه کاری یک سکس روانشناس بسیار جامع است و تمامی ابعاد روانشناختی، رفتاری و ارتباطی مرتبط با زندگی جنسی را در بر میگیرد.
درمان مشکلات عملکردی و جسمی-روانی
- _اختلال نعوظ روانی (Psychogenic ED): تمرکز بر حذف عامل اضطراب عملکرد و باورهای منفی که مانع از حفظ نعوظ میشوند.
- _اختلالات انزالی (زودانزالی و تأخیر در انزال): آموزش تکنیکهای رفتاری مانند توقف و شروع (Stop-Start) و فشار (Squeeze) برای بهبود کنترل انزال.
- دردهای جنسی زنان: درد های جنسی زنان شامل موارد زیر می شود:
- واژینیسموس (Vaginismus): درمان ترس و انقباض غیرارادی عضلات کف لگن از طریق آموزش آگاهی بدنی، حساسیت زدایی نظاممند و تمرینات تخصصی.
- دیسپارونیا (Dyspareunia): بررسی و مدیریت علل روانی درد هنگام نزدیکی، در کنار ارجاع به متخصص زنان برای رد کردن علل فیزیکی.
برای اطلاعات بیشتر درمورد اختلال واژینیسموس این مقاله را مطالعه کنید.
مسائل مرتبط با میل، آگاهی و ارگاسم
- کاهش یا عدم تطابق میل جنسی: شناسایی ریشههای روانی، استرس مزمن، خستگی، و مشکلات ارتباطی که بر میل جنسی زوجین تأثیر گذاشتهاند.
- اختلال ارگاسمیک (Anorgasmia): کمک به افراد (به ویژه زنان) برای رسیدن به ارگاسم از طریق افزایش آگاهی بدنی، خوداکتشافی و آموزش در مورد نقاط تحریک.
- مدیریت فانتزیها و فتیشها: ایجاد فضایی امن برای گفتگو در مورد فانتزیها و مدیریت تمایلات فتیشیستی که به یک رفتار اجباری (اختلال فتیشیستی) تبدیل شده و کیفیت زندگی فرد را مختل کرده است.
مسائل ارتباطی، هویتی و آسیبشناسی
- مشاوره زوجین جنسی: تمرکز بر بهبود کیفیت ارتباط در رابطه و حل تعارضاتی که به صورت غیرمستقیم بر صمیمیت جنسی اثر میگذارند.
- آسیبهای جنسی (Sexual Trauma): کار تخصصی با بازماندگان سوءاستفادههای جنسی برای بازسازی تصویر ذهنی مثبت از بدن و بازیابی توانایی برقراری ارتباط جنسی سالم.
- مشاوره در مورد هویت جنسیتی و گرایش جنسی: حمایت از افراد در فرآیند کشف هویت و کمک به خانوادهها در پذیرش عزیزان خود.
تفاوت سکستراپیست با روانپزشک
یک سکس روانشناس بر استفاده از روشهای غیردارویی و روانشناختی تمرکز دارد و با سایر متخصصان همکاری میکند:
متخصص | تمرکز اصلی | روش اصلی درمان |
سکس روانشناس / سکستراپیست | روانشناسی جنسی، رفتار، ارتباط و آموزش | CBT، تمرکز حسی، مشاوره زوجین |
روانپزشک | تشخیص و درمان اختلالات روانی | دارو درمانی (داروهای ضدافسردگی، کنترل اضطراب) |
اورولوژیست | سلامت دستگاه ادراری و تناسلی مردان | بررسی فیزیکی، هورمونتراپی، جراحی |
نقل قول معتبر: “درمانگران جنسی به افراد کمک میکنند تا اضطراب و احساس گناه در مورد فعالیتهای جنسی را از بین ببرند. برخلاف گذشته، امروزه سکستراپی بیشتر بر ‘صمیمیت هیجانی’ و ‘برقراری ارتباط’ تمرکز دارد تا صرفاً مکانیک رابطه جنسی.”
منبع: انجمن آمریکایی مربیان، مشاوران و درمانگران جنسی (American Association of Sex Educators, Counselors and Therapists – AASECT) (برای مشاهده استانداردهای آموزشی و اخلاقی: https://www.aascet.org )
متدهای درمانی نوین توسط روانشناس جنسی
یک سکستراپیست از پروتکلهای درمانی مبتنی بر شواهد استفاده میکند تا بالاترین میزان موفقیت را تضمین کند:
تمرینات تمرکز حسی (Sensate Focus)
این روش که توسط مسترز و جانسون توسعه یافت، پایهایترین روش درمانی است. زوجین به صورت آگاهانه و مرحله به مرحله، بدون هدفگذاری جنسی، بدن یکدیگر را لمس میکنند تا مجدداً ارتباط فیزیکی و هیجانی را بدون فشار عملکرد تجربه کنند.
هدف از این درمان، کاهش اضطراب عملکرد، افزایش آگاهی بدنی و تقویت صمیمیت هیجانی.
درمان شناختی-رفتاری (CBT) در سکستراپی
CBT به تغییر الگوهای فکری مخرب میپردازد؛ به عنوان مثال، تغییر باورهایی مانند “اگر نعوظ من کامل نباشد، شکست خوردهام” به “جنبههای زیادی در رابطه جنسی وجود دارد که لذتبخش هستند.”
هدف از درمان درمان سریعتر و ریشهایتر اختلالات جنسی که منشأ روانی دارند.
استفاده از دیلاتورها و بیوفیدبک
روش در درمان واژینیسموس، سکس روانشناس میتواند استفاده از ست دیلاتورها را آموزش دهد. همچنین استفاده از ابزارهای بیوفیدبک کف لگن برای درک بهتر مکانیسم انقباض و آرامسازی عضلات.
“سلامت جنسی یک حق اساسی انسان است و ارتباط عاطفی و جنسی با کیفیت، یک عامل حیاتی برای سلامت کلی و رفاه یک فرد و یک جامعه است. رویکردهای درمانی باید جامع باشند و به جای تمرکز صرف بر مشکل، بر ظرفیتهای جنسی فرد تمرکز کنند.”
سازمان جهانی بهداشت (World Health Organization – WHO) https://www.who.int)
متخصص سکس تراپیست در تهران
برای مشاوره تخصصی و درمان مشکلات جنسی، انتخاب یک سکس روانشناس با تجربه و دانش کافی در زمینه روانشناسی جنسی حیاتی است. متخصصانی مانند دکتر نجفی توانا با تمرکز بر متدهای علمی و مبتنی بر شواهد، میتوانند زوجین و افراد را در مواجهه با چالشهای جنسی (از اختلالات عملکردی تا مشکلات صمیمیت) به بهترین شکل ممکن هدایت کنند و به درمان اختلالات جنسی بپردازند.
